جمعه ٠٦ مرداد ١٣٩٦

مقالات

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
حسب دستور ریاست محترم جامعه المصطفی العالمیه حضرت آیت‌الله اعرافی مبنی بر واگذاری بخشی از تدوین و بازنگری متون درسی به مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس و ضرورت آشنایی اساتید محترم با اصول و استانداردهای تدوین متن، کارگاه سه‌روزه از 26 الی 28 تیرماه با عنوان «آشنایی با اصول و مبانی تدوین متون درسی» در ساختمان ستاد مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس از سوی مرکز پژوهشی برگزار شد. حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر حسن رضایی مدیرکل دفتر تدوین متون درسی پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی و جناب آقای دکتر سید امیر هاشمی کارشناس مسئول این اداره، تدریس در این کارگاه را به عهده داشتند. افتتاحیه این کارگاه با حضور ارزشمند حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر عباسی معاون محترم آموزش جامعه المصطفی و حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهدوی‌مهر رئیس مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس برگزار گردید.

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
در دو یادداشت قبلی بیان شد که جامعه دینی جامعه‌ای است که بینش، اندیشه و انگیزه الهی نقش تعین کننده در اعمال، افکار، رفتار و مناسبات و تعاملات فردی و اجتماعی انسان‌ها داشته و به‌تبع آن در ساختارها، نهادها و کارکردهای آن‌ها می‌تواند داشته باشد. و اصل و قاعده در جامعه دینی انتخاب است و یک دلیل برای آن آورده شد. در این یادداشت به دلیل دوم اشاره می شود.

حسن توسلی - گفت و گوی ادیان
یکی از مهم‌ترین منابع جهت فهم معارف دینی و چارچوب‌های نظری دین اسلام بر اساس مکتب اهل‌البیت علیهم السلام و وبه ویژه امام علی علیه السلام، فهم و استنباط یکی از استوانه‌های حکمت اسلامی معاصر، مرحوم علامه محمدتقی جعفری است. نویسنده در این یادداشت می کوشد تا مبانی انسان شناسی نهج البلاغه را را از طریق شرح نهج البلاغه علامه جعفری بنمایاند.

روح الله موحدی - گفت و گوی ادیان
ویژگی شاخص عرصه تحقیقات دینی، وجود اختلاف‌نظر فراگیر و ظاهراً دیر درمان در آن است. با اتخاذ هر موضعی در قبال پرسش‌های اساسی دینی، با گروه عظیمی از افراد بسیار آگاه و هوشمند، مخالفت می‌کنیم. وجود پدیده شایع اختلاف‌نظر دینی موجب طرح پرسش‌های فلسفی مختلفی می‌شود. یکی از آن‌ها پرسشی است که در عرصه فلسفه سیاسی مطرح می‌شود: آیا در جامعه‌ای کثرت‌گرا که مشخصه آن وجود تنوع و اغلب تعارض در بین اعتقادات دینی است، ممکن است برداشت‌های دینی از خوبی و درستی، مبنای مشروعی برای عقاید سیاسی باشد؟ آيا اختلاف‌نظر دینی پایدار با این اعتقاد مسیحیان و بسیاری از دیگر خداباوران سازگار است؟ تمرکز این نوشتار بر چالش معرفت‌شناختی‌ای است که اختلاف‌نظر دینی به وجود می‌آورد.

رضا اکبری - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
از زمانی که علوم مدرن پا به عرصه هستی در جهان معرفت نهاد؛ یکی از شعارها و بلکه کانون اصلی آن؛ عینیت و ممانعت از ورود ارزش­‌های اخلاقی، سیاسی پژوهشگر در موضوع مطالعه پذیرفته شد. عینیت‌گرایی علم به‌عنوان یکی از ویژگی­‌های متمایزکننده علم از شبه‌علم و معرفت­های کاذب تا نیمه‌­های قرن بیستم دوام آورد؛ ولی با چرخش­‌های پارادایمی نیمه دوم قرن؛ در فلسفه علم و نیز حضور قدرتمند جامعه­‌شناسیِ معرفت؛ با چالش مواجه گردید.



  چاپ        ارسال به دوست

نشست علمی گروه مطالعات منطقه ای

جریان شناسی دینی و فرهنگی جنوب شرق آسیا و جایگاه تشیع + تصاویر

نشست گروه مطالعات منطقه ای با سخنرانیدکتر محمد علی ربانی؛ رئیس مرکز مطالعات فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در تالار محققان مرکز پژوهشی برگزار شد.

در ابتدای این نشست آقای دکتر ربانی ضمن بیان مقدمه ای از اوضاع منطقه ی شرق آسیا افزود:  به نظر می رسد با مجموعه تحولاتی که امروزه با آن در سطح بین المللی  مواجهیم ، وبا توجه به اینکه بحث تغییرات واتفاقات عمدتا در حوزه ی فرهنگ اتفاق می افتد،  وماهیت آنچه که امروز حتی در غرب آسیا در بحث افراط گرایی اتفاق می افتد، مانند حضور پدیده ی داعش ، عمدتا ماهیتی فرهنگی دارد، براین باوریم راهکار اساسی برخورد با این پدیدهایِ حتی سیاسی، کار فرهنگی است.

دستگاه های فرهنگی که امروزه متولی سیاست گذاری وکارهای فرهنگی اند، بیش از هر دستگاه دیگری، باید بعد از هر مدتی تحولات را بازخوانی کنند و نسبت به اتفاقاتی که امروزه در عرصه ی بین المللی به وقوع می پیوندد، برنامه ریزی کند .

یکی ازحوزه های مهم  و حائز اهمیت درمباحث فرهنگی، بحث آسیای جنوب شرقی است. موضوعی که قرار است بحث در این جلسه به آن پرداخته شود جریان شناسی فرهنگی دینی در جنوب شرق آسیا با تأکید بر تشیع است.

اهم نکات مطرح شده در این نشست به این شرح است:

ما دو واژه داریم: شرق آسیا - جنوب شرق آسیا

شرق آسیا : که  معمولا در حوزه های سیاسی فرهنگی از آن استفاده می شود و  منظور کشورهایی مانند چین و ژاپن و  کره شمالی وجنوبی است و شامل کشورهای غیر اسلامی است. 

جنوب شرق آسیا : که منطقه ای با چهار ونیم میلیون کیلومتر وسعت  ودارای بیش از ششصد وپنجاه میلیون نفر جمعیت است . این منطقه دارای اهمیت ژئوپولتیکی ،منابع طبیعی وشاخص های قدرت است ، وشامل یازده کشور اندونزی ،مالزی ،تایلند ،فیلیپین ،سنگاپور ،برونئی میانمار، کامبوج ،لائوس ،ویتنام وتیمور شرقی (بعضا سریلانکا رانیز در این تقسیم بندی قرار می دهند ) می شود.

 این منطقه مرکز تلاقی ادیان بزرگ اسلام هندوئیسم بودیسم ومسیحیت است و دارای تنوع وتکثر گسترده فرهنگی قومی است .  بعد از حوزه ی عربی ، ایرانی و حوزه ی شبه قاره ، جنوب شرق آسیا چهارمین حوزه بزرگ فرهنگی وتمدنی اسلام است ونیمی از جمعیت منطقه  با بیش از سیصد میلیون نفر جمعیت ( اندونزی دارا ی دویست و پنجاه میلیون) را مسلمانان تشکیل می دهند که بصورت اکثریت واقلیت در کشورهای منطقه پراکنده اند

مذهب  در آسیای جنوب شرقی

اسلام ،بودیسم ،مسیحیت ،هندوئیسم به ترتیب جریان های مذهبی حاکم در منطقه بوده و بیشترین پیرو را در این منطقه دارد

گرایش به عرفان و سنت گرایی  دو وجه قالب و مشترک ادیان در منطقه محسوب می گردد وبیش از سیصد میلیون نفر جمعیت مسلمانان که بصورت اکثریت  در اندونزی ،مالزی و برونئی واقلیت در سایر کشورهای منطقه پراکنده اند.

  قوم مالایو بیشترین ترکیب قومی مسلمانان در این منطقه تشکیل می دهند که در کشورهای اندونزی ،مالزی ،برونئی ،فیلیپین ،سنگاپور و جنوب تایلند پراکنده اند. 

 اکثریت مسلمانان این منطقه دارای مذهب شافعی و گرایشات عرفانی می باشند که سنت ،قومیت ، تاثیر پذیری از جریان های فرهنگی ومذهبی بیرونی ، معناگرایی وفقدان ریشه های عقلگرایی وفلسفی از وجوه اصلی مذهب بوِیژه اسلام در این منطقه بشمار می رود

فرهنگ در آسیای جنوب شرقی

  قومیت واخلاق چینی ، وفرهنگ هندی  دو ویژگی غالب این منطقه به شمار می رود و در دوره های بودیسم و هندوئیسم و حتی دوره ی اسلامی، آنچه که عمدتا تاثیرگذار بوده عمدتا فرهنگ هندی بوده است.

 لذا مطالعه فرهنک، تمدن و مذهب در این منطقه بدون مراجعه به بحث اتفاقات فرهنگی در چین وهند، شاید کامل نباشد.

نکته ی دیگری که در مطالعات فرهنگی باید به آن توجه داشت ، نسبت بین مذهب و فرهنگ با هنر است .وقتی دوره ی اسلامی سازی آن منطقه مورد مطالعه قرار می گیرد،  نسبت بهره گیری منطقه  از عنصر هنر در فهم و ترویج فرهنگ و مذهب در این منطقه به خوبی قابل مشاهده است.

قطب های مذهبی  وفرهنگی  تاثیرگذار در منطقه

کشورهای اندونزی، میانمار(سریلانکا ) وفیلیپین، سه قطب مذهبی  وفرهنگی  تاثیرگذاراسلامی، بودایی ومسیحی در منطقه بشمار می روند.

و کشورهایی همچون چین ، سریلانکا ، هند، مصر، عربستان ، ایران، آمریکا، انگلیس وهلند، عوامل بیرونی تاثیرگذار بر تحولات فکری ،اجتماعی ، فرهنگی تاریخی ومذهبی در منطقه بشمار آمده و  واقع شدن در مسیر تجارت دریایی بین المللی نیز همواره عاملی جهت  تاثیر گذار بر تحولات  فکری وفرهنگی بشمار می رفته  است.

پیشینه شیعه در آسیای جنوب شرقی

بین پژوهشگران مطالعات شیعه شناسی وشیعه پژوهی دیدگاههای مختلفی در باره ی اینکه تشیع جزئی از فرهنگ و تمدن آن منطقه به شمار می رود یا خیر ،  وجود دارد.

در این زمینه سه نظریه وجود دارد:

1 - روند اسلامی سازی در آسیای جنوب شرقی تنها بر پایه  اسلام سنی با گرایش مذهب شافعی شکل گرفته وتسنن اولين وتنها مذهب اسلامي است  كه در منطقه وجود داشته و دارد .وشیعه پدیده ای خارجی ،سیاسی ونوپدید در منطقه است .

2- نظریه سهم ونقش تاریخی شیعه .با استناد به سنگ قبرها ومنابع مكتوب داخلي ، عربي و چيني ،نسل های موجود از شیعه و نيز سنت های فرهنگی وادبی  شیعه.

3 - نظریه تشیع فرهنگی وتاثیر آن در منطقه

تشیع فرهنگی

وجه فرهنگی وتمدنی شیعه که در قالب سنت های آئینی ،باورهای اجتماعی  ،عرفان وتصوف ،ادبیات ،فلسفه ، علوم ،هنر، وجلوه های تمدنی  در شبه قاره وآسیای جنوب شرقی ظهور یافته  و وجه قالب و تاثیرگذار شیعه در این مناطق محسوب می گردد

هر چند امروزه اکثریت مسلمانان منطقه از  اهل سنت بشمارآ مده و تابع مذهب فقهی شافعی می باشند  ولی  ماهیت ترکببی فرهنگ اسلامی وسیر تاریخی ورود وگسترش اسلام در این منطقه ،  حاکی از آن است که تماس و ارتباط  نزدیکی میان ساکنان مجمع الجزایر اندونزی   با فرهنگ شیعی که از طریق دروازه های هند ویا مبلغان وبازرگانان شیعی مذهب ایرانی وسادات وارد این سرزمین شده است وجود داشته است.

شیعه معاصر ؛ ترکیب جمعیتی

آمار شیعیان :میانگین متوسط جمعیت شیعه در این منطقه قریب به سه میلیون می باشد که قریب به دومیلیون آن در اندونزی وبقیه به ترتیب در تایلند ،فیلیپین، میانمار ، مالزی ، سنگاپور ودیگر کشورهای منطقه پراکنده اند.

ترکیب نژادی جمعیت  شیعیان منطقه نیز عبارت اند از مالایوها که در کشورهای اندونزی ،مالزی ،سنگاپور وبخشی از تایلند پراکنده اند.نژاد هندی که در تایلند ،میانمار ،وبخشی از اندونزی ومالزی پراکنده می باشند. عرب ها وایرانی ها دو گروه نژادی عمده دیگر شیعیان منطقه را تشکیل می دهند که به دلیل نقش تاریخی آنان در ورود وگسترش تشیع در آسیای جنوب شرقی ،قدیمی ترین گروه نژادی شیعه در این منطقه بشمار می رود

وهابيت در منطقه

قرن 19 ورود سلفی گری به عنوان  اولین موج نگرش های افراطی در منطقه و در اندونزي با چهره اصلاح طلبی دینی به شمار می رود.

 

چالش های شیعه معاصر در منطقه

چالش گسستگی تاریخی وفرهنگی ، عدم بهره گیری از میراث تاریخی وفرهنگی شیعه ،نوشیعیان و عدم تعلق به گذشته تشیع در این منطقه ، را می توان از چالش های شیعه معاصر در منطقه برشمرد.

راهکارهای پیشنهادی برای برون رفت از چالش ها

احیاء میراث  تاریخی و وجوه مشترک فرهنگی ودینی شیعه وسنی

 متصل کردن و تقویت پیوندهای اجتماعی فرهنگی اقلیت شیعه با اکثریت سنی

ایجاد حاشیه امن برای شیعه با تقویت جریانهای معتدل سنی منطقه (بویژه جریانهای عرفانی ،روشنفکران و جریان های عقلگرا )و واسپاری دفاع از شیعه منطقه به اهل سنت این منطقه و دولت ها

تقویت سطح نفوذ وتاثیرگذاری شیعه در ساختارهای حاکمیتی و نهادهای تاثیرگذار

همسان سازی گفتمان تبلیغ شیعه با ملاحظات فرهنگی ومذهبی منطقه با تاکید بر اصل مشترکات و وحدت اسلامی

گسترش تعامل وهمکاری های علمی وفرهنگی با سازمانهای اسلامی

تقویت وگسترش جریان های عقلگرا وروشنفکران مسلمان  سنی منطقه

تمركز فعاليت ها بر نخبگان

خروج از تصدي گري به مديريت فرهنگي جامعه شيعه

تقويت حضور رسانه اي

احياي ميراث فرهنگي و تمدني شيعه

بهره گيري از ظرفيت سادات

بهره گيري از ظرفيت سازمان هاي اسلامي

تلاش براي اصلاح و جذب مخالفين شيعه

ترقيب و حمايت جامعه شيعي براي حضور در مجامع  سياسي و فرهنگي و احزاب

تقويت و گسترش تفكر تقريبي و وحدت اسلامي

افزايش بورس هاي تحصيلي براي جذب نخبگان وجوانان مسلمان منطقه در مراکز علمی کشور

تدوین استراتزی مربوط به عمل فرهنگی ج .ا.ا در منطقه تقويت همگرايي و يكسان سازي سياست هاي دستگاه هاي فرهنگي ج.ا.ايران در منطقه

 

 

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است.

 


١٧:١٥ - دوشنبه ٢٣ اسفند ١٣٩٥    /    شماره : ٨٤١٥٩    /    تعداد نمایش : ١٥٥


امتیازدهی
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7579
 بازدید امروز : 113
 کل بازدید : 44389
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/8125