دوشنبه ٢٠ آذر ١٣٩٦

مقالات

سید یحیی موسوی - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
سیطره‌ی دراز آهنگ و فراخ‌دامن سکولاریسم به‌مثابه‌ی یکی از اندیشه‌های بنیادین مدرنیسم بر جهان، با تجربه‌های گوناگون و پیامدهایی که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملت‌ها از خود برجای گذارد، آنتی‌تز بنیادگرایی را نیز در درون خود پروراند. بنیادگرایی فرزند نامشروع سکولاریسم و نتیجه‌ی پیوند نامبارک دو ایده‌ی متضاد و پاشاندن بذر سکولاریسم در کشتزار مذهب مؤمنان است. ازاین‌رو، باید گفت که هم از منظر تئوریک و هم به لحاظ عملی، نطفه‌ی بنیادگرایی در دامن دولت‌های سکولار بسته شده است. پرسش جستار حاضر این است که اصطلاح نسبتاً مشهور «بنیادگرایی» به چه معناست و ویژگی‌ها و مصادیق آن کدام است. این نوشته در دو بخش مفهوم‌شناسی و ویژگی‌ها تقسیم شده است. در بخش نخست به مبحث مفهوم‌شناسی می‌پردازیم و در بخش دوم ویژگی‌ها و مؤلفه‌های اساسی بنیادگرایی را توضیح خواهیم داد.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
موسسه زبان و فرهنگ شناسی در نظر دارد همایش بین المللی با عنوان «همایش جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل» را در اسفندماه سال جاری برگزار نماید.

گزارش نشست گروه پژوهشی گفتگوی ادیان
به همت گروه گفتگوی ادیان مرکز پژوهشی مشهد، نشست تخصصی با عنوان «از دین تا ادیان؛ تبیین مفهوم دین جهانی» در تاریخ سوم آبان ماه در محل تالار محققان مرکز پژوهشی با حضور ارزشمند دکتر بشیر سعده؛ پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه استرلینگ برگزار گردید. در طی این نشست مقایسه تطبیقی میان مفهوم دین و Religion ارائه گردید.

حجت الاسلام احمد مروارید - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد مروارید، پژوهشگر مرکز پژوهشی مشهد و استاد حوزه علمیه مشهد، در این نشست که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد مقدس برگزار شد، به بررسی اصول روان‌شناسی از منظر فقه اسلامی پرداخت. وی به موضوع تداعی آزاد و تقابل آن با فقه اسلامی اشاره و اظهار کرد: یک عنصر محوری در روان‌کاوی تداعی آزاد است. تداعی آزاد به این معناست که کسی که مراجعه به روان‌کاو می‌کند و در جلسه روان‌کاوی هر آنچه از ذهن او می‌گذرد، بیان می‌کند. ...

دکتر سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی مشهد، سید حسین همایون مصباح، امروز در نشست «تأثیر انسان¬گرایی نوین و سکولار بر سبک زندگی دینی» که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد برگزار شد به مؤلفه‌های انسان‌گرایی نوین و تأثیر آن بر سبک زندگی دینی پرداخت. استاد الهیات جامعه المصطفی مشهد با اشاره به اینکه سبک زندگی، بنیاد کلیدی تمدن اسلامی است، گفت: پیشرفت جهان اسلام در گرو بازسازی سبک زندگی بر اساس آموزه‌های دین است. وی اظهار کرد: بدون تردید در جهانی زندگی می‌کنیم که برخی به آن جهان مدرن می‌گویند و برخی از جهت فکری و فرهنگی به آن جهان پسا مدرن می‌گویند.



  چاپ        ارسال به دوست

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی

انتخاب وانتصاب در جامعه دینی-اسلامی؟ (بخش چهارم)

انتخاب وانتصاب در جامعه دینی-اسلامی؟ (بخش چهارم)

سید حسین همایون مصباح

«اصل وقاعده انتخاب است.»

دلیل سوم

معاد در اسلام درواقع نظریه آینده نگری، آینده پژوهی ومهمتر از همه آینده سازی وپایندان بودن در آن می باشد. پرروشن است که اینها صرفا مفاهیم ذهنی نبوده بلکه واقعیاتی است عملی  وعملیاتی شدن آن نیز در گرو فعالیت آزادانه و آگاهانه آدمیان می باشد. قهرا انسان ها هرگاه اختیار، اراده وانتخاب نداشتند و تنها موجودات ماشینی وبرنامه ریزی شده بودند، چنین آینده ی با پیامدها، وضعیت ها، امتیاز ها، خطرات وخدماتش بی معنا وبیهوده بود. چون خوبی ها وبدیی ها، خوبان وبدان، صالحان وطالحان، سعادت وشقاوت، پاداش وکیفر که اینهمه در دین از آن سخن گفته شده است امر لغو و کذبی خواهد بود.

دلیل چهارم

اجتهاد، تعقل، تدبر، تفکر، انتقاد در دین و دینداری در اسلام از اساسی ترین آموزهها،ارزشها ودستورات به شمار می رود وچونان اصل و حکم مشروعیت ومقبولیت دارد. در مقابل تقلید وتبعیت کورکورانه در زندگی ممنوع ومذموم می باشد حتی در فروعات عملی- فقهی که مکلف به تقلید شده ایم اولا- از باب حکم وحالت ثانویه است نه اولیه زیرا حکم اولیه برای همگان تحقیق می باشد و کسانی که چنان ظرفیت وفرصتی دارند تقلید برآنها حرام است. ثانیا- همین تقلید در محدوده کوچک نیز در واقع اعتبار و برگشتش به تحقیق است. وتنها حجیت منسوب به رفتار و افکار محققانه و عالمانه می باشد. اینکه درقرآن و به تبع آن در علم اصول ظن راهبر به واقعیت وحقیقت نیست وحجیت ندارد بدین سبب است که در فضای ظن حقیقت واقعیت محققانه وبازاندیشانه شکارنگردیده وبه فهم درنیامده اند. به تعبیر دیگر منظور ازاین ظن همانا باور و عمل بدون پویش وکاوش حقایق وواقعیات می باشد.  روشن است در فرهنگ وتمدنی که تعقل، تدبر، تفکر، نقد واجتهاد مقوم و مولد آن است، انتخاب هم محصول آنست و هم شالوده آن واساسا در فقدان انتخاب مرگ چنان فرهنگی حتمی می باشد. خداونددر قران کریم مردمانی را که راه و مسیری را جاهلانه و مقلدانه میروند و در آن گام بر می دارند مذمت وملامت می نماید.« وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدَى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ» (زخرف/ 23-24 ) از اینرو امام صادق (ع) از علی(ع) نقل می کند که ایشان می فرماید کسانی که دین خویش را از روی تقلید و از دهن مردم می گیرد ماندگار نخواهد بود برعکس مردمانی که دین وراه وروش زندگیشان را با تحقیق وآگاهی از منابع اصیلش انتخاب و اختیار می نمایند هماره پایندان بوده طوریکه اگر کوه از هم بریزد، باورش متزلزل نخواهد شد.« من أخذ دینه من افواه الرجال أزالته الرجال ومن أخذ دینه من الکتاب والسنه زالت الجبال و لم یزل»(الحرالعاملی، 1414ق،132) وبه همین جهت ایشان دستور می دهد تا آدمیان از تقلید دروی نمایند:«أیاک والتقلید فانه من قلد فی دینه هلک»(مفید، 1414ق، 72)

بار دیگر امام متقیان علی (ع) از اطاعت کورکورانه وتقلید از اشخاص وافراد صرفا بخاطر نسب، موقعیت، مقام وشهرت و بزرگی که ممکن است داشته باشند برحذر می دارد:« ألافالحذر الحذر من طاعه ساداتکم وکبرائکم الذین تکبروا عن حسبهم وترفعوا فوق نسبهم.... فانهم قواعد أساس العصبیه ودعائم أرکان الفتنه.....»(ری شهری، بیتا،ج3، 2426)

فرعون را هم به جهت استکبارش که جز سخن واندیشه خودش هیچ فکر و شیوه را نمی دید و نمی پذیرفت واجازه ظهور نمیداد«أنا ربکم الاعلی»، و« قَالَ فِرْعَوْنُ مَا أُرِيكُمْ إِلا مَا أَرَى وَمَا أَهْدِيكُمْ إِلا سَبِيلَ الرَّشَادِ» (غافر/ ٢٩) وهم به خاطر استخاف مردم که نتیجه ومصداق آن اجبارواستجبار،تعطیلی عقل واندیشیدن جامعه و افراد است«فاستخف قومه فاطاعوه»(زخرف/54) سر زنش ومحکوم می نماید. ازاینرو است که اسلام تفکر بازاندیشی تعقل وتدبر را در تمامی مراحل زندگی ودر تمامی هستومندها ورویه های هستی(جامعه، فرد، طبیعت، آفرینش، باورها، تاریخ، خدا، انسان ....) لازم وضروری می داند وآنرا راه رسیدن به تعالی و خداباروی معرفی می کند« اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لأجَلٍ مُسَمًّى يُدَبِّرُ الأمْرَ يُفَصِّلُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ (٢)وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الأرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (٣)وَفِي الأرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَى بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ فِي الأكُلِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ» (الرعد/ 2- 4) این مضمون وپیام از مقاصد اصلی اسلام به شمار می رود. ازاینرو در قرآن فراوان یادشده است وخرد را بنیاد و پایه دین می داند:« قال رسول الله(ص) لکل شیئ دعامه و دعامه الدین العقل»(کاشانی،بی تا، ج1،ص172) وباز معصوم(ع) فرموده است:« من کان له عقل کان له دین ومن کان له دین دخل الجنه»(کلینی،بی تا، ج1، ص11-12)

طبعا منظور تنها واجد بودن نیروی عقل نیست بلکه فرایند بکار انداختن وفعال سازی وخردورزی می باشد. پرروشن است که محصول وعنصر سازنده خرد ورزی همانا اختیار وانتخاب می باشد که بخاطر آن خداوند دربین مخلوقاتش انسان را به عنوان خلیفه خویش در زمین برگزید.وگذر از جهل به آگاهی یعنی عبور از تقلید و اجبار به انتخاب واختیار را واجب می سازد« وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» (النحل/ ٤٣) چون آگاهی تنها سرزمینی است که درآن انتخاب و آزادی می روید.

 

منابع

1-    حر العاملی، محمد بن حسن(1414ق)، وسائل الشیعه، ج27، موسسه آل البیت لاحیاء التراث-قم.

2-    ری شهری، محمدی(بی تا)، میزان الحکمه، ج3، دارالحدیث- تهران.

3-    کاشانی، فیض( بی تا)، محجه البیضاء، ج1، کتاب العلم، موسسه الاعلمی، طبع 2.

4-    کلینی، محمدبن یعقوب(بی تا)، اصول الکافی، ج1، انتشارات علمیه اسلامیه- تهران.

5-    مفید، محمد بن نعمان(1414ق)، تصحیح اعتقادات امامیه، دارالمفید، بیروت –لبنان.

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است.


١١:٣٨ - چهارشنبه ٥ مهر ١٣٩٦    /    شماره : ٨٨٨٢١    /    تعداد نمایش : ٣٤


امتیازدهی
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7579
 بازدید امروز : 113
 کل بازدید : 44389
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/8125