پنج شنبه ٢٧ مهر ١٣٩٦

مقالات

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
جامعه دینی جامعه‌ای است که بینش، اندیشه و انگیزه الهی نقش تعین کننده در اعمال، افکار، رفتار و مناسبات و تعاملات فردی و اجتماعی انسان‌ها داشته و به‌تبع آن در ساختارها، نهادها و کارکردهای آن‌ها می‌تواند داشته باشد و اصل و قاعده در جامعه دینی انتخاب است. در بخش پایانی به دلایل اثبات کننده این اصل اشاره می شود.

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
در بخش های قبلی بیان شد که جامعه دینی جامعه‌ای است که بینش، اندیشه و انگیزه الهی نقش تعین کننده در اعمال، افکار، رفتار و مناسبات و تعاملات فردی و اجتماعی انسان‌ها داشته و به‌تبع آن در ساختارها، نهادها و کارکردهای آن‌ها می‌تواند داشته باشد. و اصل و قاعده در جامعه دینی انتخاب است. در این یادداشت به دلایل دیگر این اصل اشاره می شود.

پژوهش مدرسه عالی خواهران با همکاری مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
اداره پژوهش مدرسه عالی خواهران، نشست «آشنایی با مرکز پژوهشی جامعه المصطفی العالمیه مشهد و فعالیت‌های این مرکز» را با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین عصارزاده؛ رئیس مرکز پژوهشی برگزار کرد. در این نشست که روز سه‌شنبه 31 شهریور 1396 برگزار شد، حجت‌الاسلام‌والمسلمین عصارزاده ابتدا ضمن گرامیداشت ایام محرم‌الحرام و ایام سوگواری سیدالشهدا علیه‌السلام، برای جمیع مسلمین طلب عنایت و معرفت داشت و در ادامه به تشریح کارها، دستاوردها و نحوه همکاری‌ها پرداخت.

سیدعلی واعظ زاده- مرکز پژوهشی جامعة المصطفی مشهد
میل به پرش از ارتفاع، حرکت با سرعت زیاد، تماشای صحنه‌های دل‌خراش و ترسناک، خودآزاری و دیگرآزاری، انجام بازی‌های خشن در محیط واقعی و مجازی، تن دادن به چالش های خطرناک و در سطوح بالاتر هنجارشکنی‌های اجتماعی و ارتکاب جرائم، همگی نمودهایی از رفتارهایی است که غالباً هیجان‌های منفی در فرد ایجاد می‌کند. از گذشته تاکنون برخی افراد با پایه‌گذاری روش‌ها و شیوه‌های ایجاد هیجان منفی توانسته‌اند در عرصه اجتماع افراد به‌ویژه جوانان را دچار تنش‌های روانی کنند که تعدادی از آنها هنوز هم کمابیش بروز و ظهور دارند که در عصر حاضر با گسترش وسایل ارتباطی و رسانه‌های مجازی، با روش‌های جدید و استفاده از بسترهای نوپدید پا به عرصه گذاشته‌اند. در این یادداشت سعی می کنیم تا با رویکرد روانشناختی، نگاهی گذرا به جزئیات برخی بازی‌های هیجانی داشته باشیم و آثار منفی بلند مدت آنها را بررسی کنیم.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
مرکز پژوهشی جامعه المصطفی(ص)العالمیه مشهد مقدس به منظور حمایت از آثار و تحقیقات علمی طلاب محترم المصطفی، در نظر دارد یادداشت های پژوهشی ایشان را در سایت مرکز پژوهشی انتشار دهد. محققان و پژوهشگران ارجمند می توانند یادداشت های علمی خود(حداکثر هزار کلمه) را در چهار محور کلی: 1- منویات مقام معظم رهبری، ریاست مکرم المصطفی و مباحث راهبردی روز 2- مطالعات اسلامی و آینده پژوهی 3- گفتگوی ادیان( اسلام، مسیحیت، یهودیت و ...) 4- جریان شناسی فکری و معرفتی جهان اسلام به صورت حضوری یا از طریق کانال تلگرامی به جناب آقای واعظ زاده ارسال فرمایند.



  چاپ        ارسال به دوست

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی

انتخاب وانتصاب در جامعه دینی-اسلامی؟ (بخش چهارم)

انتخاب وانتصاب در جامعه دینی-اسلامی؟ (بخش چهارم)

سید حسین همایون مصباح

«اصل وقاعده انتخاب است.»

دلیل سوم

معاد در اسلام درواقع نظریه آینده نگری، آینده پژوهی ومهمتر از همه آینده سازی وپایندان بودن در آن می باشد. پرروشن است که اینها صرفا مفاهیم ذهنی نبوده بلکه واقعیاتی است عملی  وعملیاتی شدن آن نیز در گرو فعالیت آزادانه و آگاهانه آدمیان می باشد. قهرا انسان ها هرگاه اختیار، اراده وانتخاب نداشتند و تنها موجودات ماشینی وبرنامه ریزی شده بودند، چنین آینده ی با پیامدها، وضعیت ها، امتیاز ها، خطرات وخدماتش بی معنا وبیهوده بود. چون خوبی ها وبدیی ها، خوبان وبدان، صالحان وطالحان، سعادت وشقاوت، پاداش وکیفر که اینهمه در دین از آن سخن گفته شده است امر لغو و کذبی خواهد بود.

دلیل چهارم

اجتهاد، تعقل، تدبر، تفکر، انتقاد در دین و دینداری در اسلام از اساسی ترین آموزهها،ارزشها ودستورات به شمار می رود وچونان اصل و حکم مشروعیت ومقبولیت دارد. در مقابل تقلید وتبعیت کورکورانه در زندگی ممنوع ومذموم می باشد حتی در فروعات عملی- فقهی که مکلف به تقلید شده ایم اولا- از باب حکم وحالت ثانویه است نه اولیه زیرا حکم اولیه برای همگان تحقیق می باشد و کسانی که چنان ظرفیت وفرصتی دارند تقلید برآنها حرام است. ثانیا- همین تقلید در محدوده کوچک نیز در واقع اعتبار و برگشتش به تحقیق است. وتنها حجیت منسوب به رفتار و افکار محققانه و عالمانه می باشد. اینکه درقرآن و به تبع آن در علم اصول ظن راهبر به واقعیت وحقیقت نیست وحجیت ندارد بدین سبب است که در فضای ظن حقیقت واقعیت محققانه وبازاندیشانه شکارنگردیده وبه فهم درنیامده اند. به تعبیر دیگر منظور ازاین ظن همانا باور و عمل بدون پویش وکاوش حقایق وواقعیات می باشد.  روشن است در فرهنگ وتمدنی که تعقل، تدبر، تفکر، نقد واجتهاد مقوم و مولد آن است، انتخاب هم محصول آنست و هم شالوده آن واساسا در فقدان انتخاب مرگ چنان فرهنگی حتمی می باشد. خداونددر قران کریم مردمانی را که راه و مسیری را جاهلانه و مقلدانه میروند و در آن گام بر می دارند مذمت وملامت می نماید.« وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدَى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آبَاءَكُمْ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ كَافِرُونَ» (زخرف/ 23-24 ) از اینرو امام صادق (ع) از علی(ع) نقل می کند که ایشان می فرماید کسانی که دین خویش را از روی تقلید و از دهن مردم می گیرد ماندگار نخواهد بود برعکس مردمانی که دین وراه وروش زندگیشان را با تحقیق وآگاهی از منابع اصیلش انتخاب و اختیار می نمایند هماره پایندان بوده طوریکه اگر کوه از هم بریزد، باورش متزلزل نخواهد شد.« من أخذ دینه من افواه الرجال أزالته الرجال ومن أخذ دینه من الکتاب والسنه زالت الجبال و لم یزل»(الحرالعاملی، 1414ق،132) وبه همین جهت ایشان دستور می دهد تا آدمیان از تقلید دروی نمایند:«أیاک والتقلید فانه من قلد فی دینه هلک»(مفید، 1414ق، 72)

بار دیگر امام متقیان علی (ع) از اطاعت کورکورانه وتقلید از اشخاص وافراد صرفا بخاطر نسب، موقعیت، مقام وشهرت و بزرگی که ممکن است داشته باشند برحذر می دارد:« ألافالحذر الحذر من طاعه ساداتکم وکبرائکم الذین تکبروا عن حسبهم وترفعوا فوق نسبهم.... فانهم قواعد أساس العصبیه ودعائم أرکان الفتنه.....»(ری شهری، بیتا،ج3، 2426)

فرعون را هم به جهت استکبارش که جز سخن واندیشه خودش هیچ فکر و شیوه را نمی دید و نمی پذیرفت واجازه ظهور نمیداد«أنا ربکم الاعلی»، و« قَالَ فِرْعَوْنُ مَا أُرِيكُمْ إِلا مَا أَرَى وَمَا أَهْدِيكُمْ إِلا سَبِيلَ الرَّشَادِ» (غافر/ ٢٩) وهم به خاطر استخاف مردم که نتیجه ومصداق آن اجبارواستجبار،تعطیلی عقل واندیشیدن جامعه و افراد است«فاستخف قومه فاطاعوه»(زخرف/54) سر زنش ومحکوم می نماید. ازاینرو است که اسلام تفکر بازاندیشی تعقل وتدبر را در تمامی مراحل زندگی ودر تمامی هستومندها ورویه های هستی(جامعه، فرد، طبیعت، آفرینش، باورها، تاریخ، خدا، انسان ....) لازم وضروری می داند وآنرا راه رسیدن به تعالی و خداباروی معرفی می کند« اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لأجَلٍ مُسَمًّى يُدَبِّرُ الأمْرَ يُفَصِّلُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ (٢)وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الأرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (٣)وَفِي الأرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَى بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ فِي الأكُلِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ» (الرعد/ 2- 4) این مضمون وپیام از مقاصد اصلی اسلام به شمار می رود. ازاینرو در قرآن فراوان یادشده است وخرد را بنیاد و پایه دین می داند:« قال رسول الله(ص) لکل شیئ دعامه و دعامه الدین العقل»(کاشانی،بی تا، ج1،ص172) وباز معصوم(ع) فرموده است:« من کان له عقل کان له دین ومن کان له دین دخل الجنه»(کلینی،بی تا، ج1، ص11-12)

طبعا منظور تنها واجد بودن نیروی عقل نیست بلکه فرایند بکار انداختن وفعال سازی وخردورزی می باشد. پرروشن است که محصول وعنصر سازنده خرد ورزی همانا اختیار وانتخاب می باشد که بخاطر آن خداوند دربین مخلوقاتش انسان را به عنوان خلیفه خویش در زمین برگزید.وگذر از جهل به آگاهی یعنی عبور از تقلید و اجبار به انتخاب واختیار را واجب می سازد« وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» (النحل/ ٤٣) چون آگاهی تنها سرزمینی است که درآن انتخاب و آزادی می روید.

 

منابع

1-    حر العاملی، محمد بن حسن(1414ق)، وسائل الشیعه، ج27، موسسه آل البیت لاحیاء التراث-قم.

2-    ری شهری، محمدی(بی تا)، میزان الحکمه، ج3، دارالحدیث- تهران.

3-    کاشانی، فیض( بی تا)، محجه البیضاء، ج1، کتاب العلم، موسسه الاعلمی، طبع 2.

4-    کلینی، محمدبن یعقوب(بی تا)، اصول الکافی، ج1، انتشارات علمیه اسلامیه- تهران.

5-    مفید، محمد بن نعمان(1414ق)، تصحیح اعتقادات امامیه، دارالمفید، بیروت –لبنان.

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است.


١١:٣٨ - چهارشنبه ٥ مهر ١٣٩٦    /    شماره : ٨٨٨٢١    /    تعداد نمایش : ٢١


امتیازدهی
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7579
 بازدید امروز : 113
 کل بازدید : 44389
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/8125