چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦


مقالات

سید یحیی موسوی - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
سیطره‌ی دراز آهنگ و فراخ‌دامن سکولاریسم به‌مثابه‌ی یکی از اندیشه‌های بنیادین مدرنیسم بر جهان، با تجربه‌های گوناگون و پیامدهایی که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملت‌ها از خود برجای گذارد، آنتی‌تز بنیادگرایی را نیز در درون خود پروراند. بنیادگرایی فرزند نامشروع سکولاریسم و نتیجه‌ی پیوند نامبارک دو ایده‌ی متضاد و پاشاندن بذر سکولاریسم در کشتزار مذهب مؤمنان است. ازاین‌رو، باید گفت که هم از منظر تئوریک و هم به لحاظ عملی، نطفه‌ی بنیادگرایی در دامن دولت‌های سکولار بسته شده است. پرسش جستار حاضر این است که اصطلاح نسبتاً مشهور «بنیادگرایی» به چه معناست و ویژگی‌ها و مصادیق آن کدام است. این نوشته در دو بخش مفهوم‌شناسی و ویژگی‌ها تقسیم شده است. در بخش نخست به مبحث مفهوم‌شناسی می‌پردازیم و در بخش دوم ویژگی‌ها و مؤلفه‌های اساسی بنیادگرایی را توضیح خواهیم داد.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
موسسه زبان و فرهنگ شناسی در نظر دارد همایش بین المللی با عنوان «همایش جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل» را در اسفندماه سال جاری برگزار نماید.

گزارش نشست گروه پژوهشی گفتگوی ادیان
به همت گروه گفتگوی ادیان مرکز پژوهشی مشهد، نشست تخصصی با عنوان «از دین تا ادیان؛ تبیین مفهوم دین جهانی» در تاریخ سوم آبان ماه در محل تالار محققان مرکز پژوهشی با حضور ارزشمند دکتر بشیر سعده؛ پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه استرلینگ برگزار گردید. در طی این نشست مقایسه تطبیقی میان مفهوم دین و Religion ارائه گردید.

حجت الاسلام احمد مروارید - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد مروارید، پژوهشگر مرکز پژوهشی مشهد و استاد حوزه علمیه مشهد، در این نشست که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد مقدس برگزار شد، به بررسی اصول روان‌شناسی از منظر فقه اسلامی پرداخت. وی به موضوع تداعی آزاد و تقابل آن با فقه اسلامی اشاره و اظهار کرد: یک عنصر محوری در روان‌کاوی تداعی آزاد است. تداعی آزاد به این معناست که کسی که مراجعه به روان‌کاو می‌کند و در جلسه روان‌کاوی هر آنچه از ذهن او می‌گذرد، بیان می‌کند. ...

دکتر سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی مشهد، سید حسین همایون مصباح، امروز در نشست «تأثیر انسان¬گرایی نوین و سکولار بر سبک زندگی دینی» که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد برگزار شد به مؤلفه‌های انسان‌گرایی نوین و تأثیر آن بر سبک زندگی دینی پرداخت. استاد الهیات جامعه المصطفی مشهد با اشاره به اینکه سبک زندگی، بنیاد کلیدی تمدن اسلامی است، گفت: پیشرفت جهان اسلام در گرو بازسازی سبک زندگی بر اساس آموزه‌های دین است. وی اظهار کرد: بدون تردید در جهانی زندگی می‌کنیم که برخی به آن جهان مدرن می‌گویند و برخی از جهت فکری و فرهنگی به آن جهان پسا مدرن می‌گویند.





  چاپ        ارسال به دوست

سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی

گرفتن وام با بهره از مؤسسات مالی و بانک های غیر مسلمان ( بخش اول )

در عصر حاضر میلیون ها نفر از مسلمانان بومی وغیر بومی در کشور ها و جغرافیایی زندگی( دائمی ونه موقتی) می کنند که ساختار و نظام سیاسی، اجتماعی و زیستی آنهابر بنیادها وآموزه های سکولار ویا باور ها وارزش ها وروش های استوار وبناء گذاشته شده است که  غیر اسلامی بوده و درمواردی با آن ناسازگار می باشد. طبعا این ایستار و شرایط پرسش ها و چالش های کلیدی فکری، اعتقادی ورفتاری را فراروی مسسلمان ها آن دیار نهاده است که به آسانی و سهولت نمی توان آنهارا نادیده گرفت. قهرا پرسش ها وچالش های از این دست فراوان است که یکی از مهمترین آنها در قلمرو مناسبات وسبک زندگی اجتماعی و اقتصادی بر می گردد به وام گرفتن مسلمان ها از موسسات مالی و پولی غربی(غیرمسلمان) که سرمایه آنها از سوی دولت یا بخش خصوصی ویاترکیب از هردو برساخته شده است. این موسسات مالی وپولی(بانک ها و...) برای تولید، صنعت، تجارت،ساخت وساز، خرید مسکن، تحصیلات و دیگر نیازمندی شهروندان به افراد وشخصیت های حقیقی وحقوقی وام وقرض بابهره وسود می دهندکه دریک بازه زمانی معین اصل وام را با بهره اش(که به در صدهای متفاوت تعین می گردد) به این موسسات وبانک ها برگردانند. از اسوی این سیاست و ایستار در آن جوامع از استثناء ها نیست، بلکه یک قاعده پرکاربرد می باشدوحوزه ها وفعالیت های گوناگون از مناسبات و زندگی اجتماعی را پوشش داده و به یک نیاز دگر شده است.

اینک برای مسلمان های آن دیار این پرسش می آید که گرفتن وام از چنین موسسات مالی وپولی وبرگردان اصل و سود یا بهره آن در بازه های زمانی معین شده چه حکمی دارد؟

درنگاه نخستین وبا توجه به واقعیت این قضیه ومعامله حکم بر منع وحرمت است، زیرا از مصادیق روشن ربا قرضی است واز منظر اسلامی و فقهی حرام می باشد. وتقریبا همگانبه عنوان اولی وذاتی آنرا حرام دانسته اند.

با توجه به ضرورت ها ونیازمندیهای هردو شونده جهان نوین که در آن زندگی میکنیم، این مساله نیازمندکالبد شکافی بیشتر است ونمی توان ونباید به سادگی از کنار آن گذشت وپاسخ بالا اذهان را اقناع نکرده و چالش را بر طرف نمی سازد.

از این روی نخست انگاره ها و نگره های ارائه شده را بیان کرده و سپس به بازاندیشی آنها می پردازیم.

نظریه اول: وام گیرنده مسلمان نباید به نیت قرض اقدام به گرفتن وام کند وهمینطور افزوده وبهره را نباید به نیت بهره وسود قرض بپردازد؛ یعنی  مسلمان ها می توانند وام را از آن موسسات بیگیرند، اما در هنگام گرفتن نیت قرض نکنند هرچند که وام دهنده ها قهرا به نیت قرض وام میدهند. وهمینطور هنگامی که مبلغ اضافی یا همان بهره یا سود را می دهند به نیت سود قرض نپردازند واساساپرداخت مبلغ اضافی و سود را قصد نکنند  ولو آن موسسات چنین عزم ونیتی دارند وخود وام گیرنده نیز بداند که آن اضافی را ازاو خواهند گرفت. دراین صورت وام گرفتن درست وگرفتار ربا نخواهند شد. آیه ا...خامنه ای چنین دیدگاهی دارد:«گرفتن پول از بانک به عنوان قرض مشروط بر اینکه مبلغ زیادی بپردازد حرام است مگر اینکه به حدی مضطرباشد که ارتکاب حرام را مجاز کند ولی شخص می تواند برای اینکه مرتکب حرام نشود پرداخت مبلغ اضافی را قصد نکند هرچند بداند که آن را از او خواهد گرفت.»(توضیح المسائل مراجع، ج2 ص935و ص1911)

نظریه دوم:مسلمان های می توانند چنان وام  بهره دار را از موسسات مالی وپولی غیر مسلمان ها(کفار به معنای عام) درکشور های غربی ودارالکفر بیگیرند منتهی با قصد ونیت غنیمت اقدام به گرفتن وتصرف در آن بنماید. گویا آن غنیمت است و معامله غنیمت را با آن داشته باشند.« برخی گفته اند:برای رهایی ازربا می توان مال را به عنوان غنیمت ونه قرض از بانک گرفت  ودر آن تصرف کرد؛ هرچند انسان بداند آنان اصل مال وسود آن را از او خواهد گرفت.»(هاشمی شاهرودی وجمعی از نویسندگان، 1426ه فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل البیت، ج2 ص60)

نظریه سوم: مسلمان ها با نیت واز باب «استنقاذ» اقدام به گرفتن وام وبازپرداخت اصل وبهره آن  نماید ودراین صورت مشکل ربا  وعناوین محرمه دیگر پیش نیامده و تصرف در آنها جایز می باشد. استوانه های فقهی شیعه چون مرحوم آیه ا... خویی وآیه ا.. سیستانی این قول و نظریه را ارائه نموده اند. آیه ا..خویی(ره) فرموده است:«لا فرق فی حرمه المعاملات الربویه بین بنوک الدوله الاسلامیه وغیرها.نعم تفترقان فی أن الاموال الموجوده فی الاولی مجهوله المالک لایجوز التصرف فیها الا باذن الحاکم الشرعی أووکیله. واما اموال بنوک الدوله غیرالاسلامیه فلاتترتب علیها احکام الاموال مجهوله المالک فیجوز اخذها استنقاذا بلاحاجه الی اذنالحاکم الشرعی او وکیله کماعرفت..»(خوئی، 1410ق، منهاج الصالحین ج1، ص419)

آیه ا...سیستانی(دام عزه) می فرماید:« واما البنوک التی یقوم غیر محترمی المال من الکفار بتمویلها اهلیه کانت ام غیرها فیجوز الایداع فیها بشرط الحصول علی الفائده لجواز اخذالربا منهم علی الاظهر. واماالاقتراض منها بشرط دفع الزیاده فهوحرام ویمکن التخلص منه بقبض المال من البنک لا بقصد الاقتراض بل استنقاذا فیجوز له التصرف فیه بلاحاجه الی مراجعه الحاکم الشرعی...»(سیستانی،1416ق،منهاج الصالحین، ج1 ، ص430)

نظریه چهارم: از باب ضرورت،عسروحرج واینکه مسلمین به ذلت وخواری در آن کشورها گرفتار نشوند، می توانند وام نامبرده را گرفته و اصل وبهره اش را بازگردانند. آیه ا...ناصرمکارم شیرازی از فقهای معاصر این دیدگاه راپرورانده وارائه نموده است. ایشان می گوید:« ربا گرفتن از کفار واز بانک حکومت غیر اسلامی جایز است واما ربا دادن به آنها مجاز نیست، مگردر صورت ضرورت که نگرفتن وام از آنها باعث عسر وحرج ویا ضعف وذلت مسلمین در آن گونه کشورها شود.»(مکارم شیرازی،بیتا ،ربا وبانکداری اسلامی،ص 148)

بازاندیشی نظریه ها واقوال

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است .


١٤:٢٤ - سه شنبه ١٤ دی ١٣٩٥    /    شماره : ٨١٠٠١    /    تعداد نمایش : ١٧٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7570
 بازدید امروز : 88
 کل بازدید : 44364
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/7657