چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦


مقالات

سید یحیی موسوی - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
سیطره‌ی دراز آهنگ و فراخ‌دامن سکولاریسم به‌مثابه‌ی یکی از اندیشه‌های بنیادین مدرنیسم بر جهان، با تجربه‌های گوناگون و پیامدهایی که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملت‌ها از خود برجای گذارد، آنتی‌تز بنیادگرایی را نیز در درون خود پروراند. بنیادگرایی فرزند نامشروع سکولاریسم و نتیجه‌ی پیوند نامبارک دو ایده‌ی متضاد و پاشاندن بذر سکولاریسم در کشتزار مذهب مؤمنان است. ازاین‌رو، باید گفت که هم از منظر تئوریک و هم به لحاظ عملی، نطفه‌ی بنیادگرایی در دامن دولت‌های سکولار بسته شده است. پرسش جستار حاضر این است که اصطلاح نسبتاً مشهور «بنیادگرایی» به چه معناست و ویژگی‌ها و مصادیق آن کدام است. این نوشته در دو بخش مفهوم‌شناسی و ویژگی‌ها تقسیم شده است. در بخش نخست به مبحث مفهوم‌شناسی می‌پردازیم و در بخش دوم ویژگی‌ها و مؤلفه‌های اساسی بنیادگرایی را توضیح خواهیم داد.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
موسسه زبان و فرهنگ شناسی در نظر دارد همایش بین المللی با عنوان «همایش جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل» را در اسفندماه سال جاری برگزار نماید.

گزارش نشست گروه پژوهشی گفتگوی ادیان
به همت گروه گفتگوی ادیان مرکز پژوهشی مشهد، نشست تخصصی با عنوان «از دین تا ادیان؛ تبیین مفهوم دین جهانی» در تاریخ سوم آبان ماه در محل تالار محققان مرکز پژوهشی با حضور ارزشمند دکتر بشیر سعده؛ پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه استرلینگ برگزار گردید. در طی این نشست مقایسه تطبیقی میان مفهوم دین و Religion ارائه گردید.

حجت الاسلام احمد مروارید - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد مروارید، پژوهشگر مرکز پژوهشی مشهد و استاد حوزه علمیه مشهد، در این نشست که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد مقدس برگزار شد، به بررسی اصول روان‌شناسی از منظر فقه اسلامی پرداخت. وی به موضوع تداعی آزاد و تقابل آن با فقه اسلامی اشاره و اظهار کرد: یک عنصر محوری در روان‌کاوی تداعی آزاد است. تداعی آزاد به این معناست که کسی که مراجعه به روان‌کاو می‌کند و در جلسه روان‌کاوی هر آنچه از ذهن او می‌گذرد، بیان می‌کند. ...

دکتر سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی مشهد، سید حسین همایون مصباح، امروز در نشست «تأثیر انسان¬گرایی نوین و سکولار بر سبک زندگی دینی» که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد برگزار شد به مؤلفه‌های انسان‌گرایی نوین و تأثیر آن بر سبک زندگی دینی پرداخت. استاد الهیات جامعه المصطفی مشهد با اشاره به اینکه سبک زندگی، بنیاد کلیدی تمدن اسلامی است، گفت: پیشرفت جهان اسلام در گرو بازسازی سبک زندگی بر اساس آموزه‌های دین است. وی اظهار کرد: بدون تردید در جهانی زندگی می‌کنیم که برخی به آن جهان مدرن می‌گویند و برخی از جهت فکری و فرهنگی به آن جهان پسا مدرن می‌گویند.





  چاپ        ارسال به دوست

مترجم: سید محمود عربی

نفوذ عربستان در آسیای میانه و قفقاز ( پیشینه، ابعاد و پیامدها )

پیشینه ی حضور عربستان سعودی در منطقه ی آسیای میانه و قفقاز در دوران معاصر، به آخرين سال های حیات سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و پی آمد های فروپاشی این قدرت بزرگ در شرق، و در پی آن استقلال جمهوری های جدا شده از آن باز می گردد.

شاید بتوان گفت حمله ارتش سرخ به افغانستان و اشغال این کشور توسط شوروی در سال های آغازین دهه ی هشتاد قرن بیستم،  نقطه عطف و سرآغاز حضور سعودی در جمهوری های آسیای میانه به شمار می رود.

عقب نشینی نیروهای شوروی از افغانستان  در اواخر دوران گورباچوف، فرصت جدیدی در روابط مسکو - ریاض ایجاد کرد. اما با توجه به اینکه این دوره با فروپاشی شوروی دوامی چندانی نیافت، تحولات و رویدادهای سیاسی و بین المللی  روند جدیدی به خود گرفت.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی وآغاز دوران جدید حضور عربستان در آسیای میانه و قفقاز

حضور عربستان سعودی در جمهوری های آسیای میانه و قفقاز مانند برخی کشورهای منطقه مثل ترکیه، از سرعت چندانی برخوردار نبود. بعد از اعلام استقلال این کشورها و برسمیت شناخته شدن آنها در سازمان ملل، سفارت این کشور در بیشتر جمهوری های آسیای میانه افتتاح شد.

 دلایل سیاسی، اقتصادی ، دینی، و فرهنگی تمایل فزاینده ی عربستان به منطقه ی آسیای میانه و قفقاز

 نگاه عربستان به جمهوری های آسیای میانه و قفقاز در درجه اول جنبه ی سیاسی وایدئولوژی بوده واولویت های این کشور در این زمینه، پیگیری و اجرای دو استراتژی اصلی است:

 نخست: ترویج و گسترش اندیشه ی انحرافی وهابی وسلفی در آسیای مرکزی و مناطق مسلمان نشین قفقاز.

دوم: جلوگیری از گفتمان و پیام انقلاب اسلامی ایران به عنوان پرچمدار تفسیر اصیل و راستین از اسلام ناب محمدی (ص).

استفاده از زمینه های موجود بین ملت های مسلمان در جمهوری های آسیای میانه و رسیدن به اهداف دینی  مذهبی، از تلاش های این کشور برای دستیابی به استراتژی اول خود،  بعد از حضور در منطقه به شمار می رود.

در واقع این زمینه ها از عوامل رشد نسبی سلفی و وهابیت در این منطقه به شمار می رود که در محورهای پیش رو مورد بررسی قرار می گیرد:

خلاء دینی موجود بین ملت های منطقه ی آسیای میانه و قفقاز

دین ستیزی در اتحاد جماهیر شوروی و تحمیل الحادیسم بر کشورهای مسلمان این منطقه، منجر به شکاف بین مردم پایبند به مبانی اسلامی، با اسلام و آموزه های اسلامی  و دوری آنها از آن تعالیم شد.

اما بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال این جمهوری ها، ملت های این کشورها، همان شیوه ی برگشت به هویت تاریخی و فرهنگی را در پیش گرفتند. در چنین فضایی، سعودی ها از فرصت به وجود آمده نهایت استفاده را برده و قرائتی جدید از اسلام بر پایه ی افکار واندیشه های وهابیت، برای مردم آن کشورها ارائه دادند.

با وجود چنین شرایطی که گروه های مسلمان منطقه نیازمند بازگشت به هویت اسلامی بودند، طبیعی بود که بعد از دیدن اسلام وهابی، به آموزهای اسلام وهابی تمایل پیدا کرده  به این گمان که این قرائت از دین اسلام، همان اسلام ناب و حقیقی است. بی آنکه بدانند که این اسلام، اسلام اصیل نبوده بلکه هدف از آن تامین منافع غربی، عربی و قومیتی است.

جایگزینی سکولاریسم با الحادیسم

عدم پذیرش اسلام به عنوان دین رسمی توسط دولت های جدید آسیای میانه؛ سبب شد، رهبران هر منطقه ای چشم خود را بر دیانت مردم بسته  و راه را برای سعودی ها جهت ارائه ی تفسیر غلط از اسلام به ملت های مسلمان آن کشورها هموار کنند.

در این بین، آنچه باعث پیچیدگی این موضوع شد، ندادن فرصت به گرایش های اسلامی محلی مبتنی بر هویت تاریخی و فرهنگی خود آن مناطق از طرف دولت های جدید بود.

به همین علت در دو دهه ی گذشته، شمار زیادی از علاقمندان به علوم اسلامی در جمهوری های آسیای میانه، جذب مراکز و مؤسسات دینی عربستان یا کشور های همسو با عربستان شده اند، وبعد از گذراندن دوران تحصیل به مناطق خود بازگشته و مبلغ باورها و عقاید وهابی شده اند.

زمینه های اقتصادی وتجاری نیر از دیگر ابزارهای تبلیغ و ترویج وهابیت توسط عربستان سعودی در جمهور های آسیای میانه به شمار می رود. فقر گسترده ی ملت های این مناطق ، باعث بدتر شدن اوضاع، و بهانه ای برای عربستان برای ترویج وهابیت شده است.

اهداف جمهوری های آسیای میانه و قفقاز از ایجاد و گسترش روابط با عربستان

نوعی رویکردسیاسی بین این جمهوری ها که به معنی تداوم حیات مستقل در کنار اهداف اقتصادی است، در روابط با عربستان وجود دارد. به گونه ای که برخی از جمهوری ها مانند قرقیزستان وتاجیکستان از زیرساخت های اقتصادی ضعیف برخوردار  بوده وعربستان سعودی شریک اقتصادی مناسبی برای آنها به شمار می رود. 

نگاه بازیگران منطقه ای وبین المللی به افزایش حضور عربستان سعودی در آسیای میانه و قفقاز

از نگاه غرب عربستان سعودی ، به عنوان عاملی بازدارنده در برابر روسیه و ایران، در منطقه ی آسیای میانه به شمار می رود. تقویت افراط گرایی دینی و گسترش وهابیت میان ملت های مسلمان در منطقه توسط عربستان سعودی، که در راستای برنامه های امریکا در منطقه است، محدودیت وتنگناهایی در مسیر فعالیت های جمهوری اسلامی ایران و روسیه به وجود آورده است.

ترکیه نیز در کنار عربستان، در تلاش است با هدایت غربی اروپایی وبلکه با دستور آنها، مهار وکنترل ایرا ن وروسیه را در منطقه بر عهده بگیرد.

در رابطه با چین نیز، آنچه می تواند عامل نگرانی برای مقامات این کشور باشد، افزایش افراط گرایی دینی با توجه به مزر بسیار گسترده ی چین با آسیای میانه و وجود ملیون ها مسلمان در برخی استان های این کشور مانند سینگ کیانگ؛ است و ابعاد تجاری و اقتصادی در درجه ی دوم قرار دارد.

چشم انداز روابط ریاض و آسیای مرکزی وقفقاز

امروزه، افراط گرایی دینی تهدید جدی آسیای میانه و قفقاز به شمار می رود. از آنجا که این جریان خطرناک، ارتباط روشنی با وهابیت عربستان دارد ، وضع محدودیت ومانیتورینگ های فوق العاده برای فعالیت های و برنامه های عربستان  از جانب این کشورها، طبیعی خواهد بود.

این نکته را نیز نباید از یاد برد که در حال حاضر ، هزاران تروریست از جمهوری های آسیای میانه ، جمهوری آذربایجان، و جمهوری های خودمختار شمال قفقاز ؛ در سوریه و عراق تحت ر هبری داعش و دیگر سازمان های تروریستی مسلح مشغول جنگ بوده و در صورت لزوم به کشورهای خود باز گشته و دامنه ی جغرافیایی این بحران را در منطقه، گسترش خواهند داد.

 

منبع: صحیفه الوقت

مترجم: سید محمود عربی

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است .


١٢:٣٥ - دوشنبه ٤ بهمن ١٣٩٥    /    شماره : ٨٢٥٨٠    /    تعداد نمایش : ٢١٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7570
 بازدید امروز : 88
 کل بازدید : 44364
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/7657