چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦


مقالات

سید یحیی موسوی - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
سیطره‌ی دراز آهنگ و فراخ‌دامن سکولاریسم به‌مثابه‌ی یکی از اندیشه‌های بنیادین مدرنیسم بر جهان، با تجربه‌های گوناگون و پیامدهایی که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملت‌ها از خود برجای گذارد، آنتی‌تز بنیادگرایی را نیز در درون خود پروراند. بنیادگرایی فرزند نامشروع سکولاریسم و نتیجه‌ی پیوند نامبارک دو ایده‌ی متضاد و پاشاندن بذر سکولاریسم در کشتزار مذهب مؤمنان است. ازاین‌رو، باید گفت که هم از منظر تئوریک و هم به لحاظ عملی، نطفه‌ی بنیادگرایی در دامن دولت‌های سکولار بسته شده است. پرسش جستار حاضر این است که اصطلاح نسبتاً مشهور «بنیادگرایی» به چه معناست و ویژگی‌ها و مصادیق آن کدام است. این نوشته در دو بخش مفهوم‌شناسی و ویژگی‌ها تقسیم شده است. در بخش نخست به مبحث مفهوم‌شناسی می‌پردازیم و در بخش دوم ویژگی‌ها و مؤلفه‌های اساسی بنیادگرایی را توضیح خواهیم داد.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
موسسه زبان و فرهنگ شناسی در نظر دارد همایش بین المللی با عنوان «همایش جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل» را در اسفندماه سال جاری برگزار نماید.

گزارش نشست گروه پژوهشی گفتگوی ادیان
به همت گروه گفتگوی ادیان مرکز پژوهشی مشهد، نشست تخصصی با عنوان «از دین تا ادیان؛ تبیین مفهوم دین جهانی» در تاریخ سوم آبان ماه در محل تالار محققان مرکز پژوهشی با حضور ارزشمند دکتر بشیر سعده؛ پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه استرلینگ برگزار گردید. در طی این نشست مقایسه تطبیقی میان مفهوم دین و Religion ارائه گردید.

حجت الاسلام احمد مروارید - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد مروارید، پژوهشگر مرکز پژوهشی مشهد و استاد حوزه علمیه مشهد، در این نشست که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد مقدس برگزار شد، به بررسی اصول روان‌شناسی از منظر فقه اسلامی پرداخت. وی به موضوع تداعی آزاد و تقابل آن با فقه اسلامی اشاره و اظهار کرد: یک عنصر محوری در روان‌کاوی تداعی آزاد است. تداعی آزاد به این معناست که کسی که مراجعه به روان‌کاو می‌کند و در جلسه روان‌کاوی هر آنچه از ذهن او می‌گذرد، بیان می‌کند. ...

دکتر سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی مشهد، سید حسین همایون مصباح، امروز در نشست «تأثیر انسان¬گرایی نوین و سکولار بر سبک زندگی دینی» که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد برگزار شد به مؤلفه‌های انسان‌گرایی نوین و تأثیر آن بر سبک زندگی دینی پرداخت. استاد الهیات جامعه المصطفی مشهد با اشاره به اینکه سبک زندگی، بنیاد کلیدی تمدن اسلامی است، گفت: پیشرفت جهان اسلام در گرو بازسازی سبک زندگی بر اساس آموزه‌های دین است. وی اظهار کرد: بدون تردید در جهانی زندگی می‌کنیم که برخی به آن جهان مدرن می‌گویند و برخی از جهت فکری و فرهنگی به آن جهان پسا مدرن می‌گویند.





  چاپ        ارسال به دوست

روح الله موحدی - گفت و گوی ادیان

نگاهی اجمالی به برخی دیدگاه های جنجالی احمد کاتب - بخش اول

چکیده

نوشتار حاضر نگاهی اجمالی به برخی دیدگاه های جنجالی احمد کاتب دارد. کاتب مدعی است که دلایل تاریخی از اثبات وجود فرزندی برای امام حسن عسکری (ع) عاجزند و این عقیده با گذر زمان مقبولیت یافته است. این نوشتار ابتدا به معرفی اجمالی احمد کاتب و آثارشمی ‏پردازد، سپس برخی از مهم‏ترین آثاری را که در نقد مدعیات وی نوشته شده، معرفیمی ‎کند و آنگاه گزارشی اجمالی از مدعیات کاتب ارائه می ‏دهد. در پایان نیز یکی از مدعیات وی را با تفصیل بیشتر بررسی و نقدمی ‏کنیم.

واژه های کلیدی:احمد کاتب، امام زمان، تطور، شیعه، ولایت فقیه، شوری.

۱ـ مقدمه

شیعیان معتقدند که پس از شهادت حضرت حسن بن علی عسکری، فرزندی از ایشان به یادگار ماند که آخرین امام شیعیان و مهدی موعود است. اما امروزه برخی معتقدند که باور به تعداد ائمه (دوازده امام) و اینکه امام دوازدهم همان مهدی موعود است، بطور تدریجی در میان شیعیان تکامل یافته‌است.احمد کاتب از کسانی است که چنین مدعایی دارد. وی در سال ۱997 کتابی با عنوان «تطور الفکر الاسلامی الشیعی من الشوری الی ولایة الفقیه» منتشر کرد و این مدعا را در آن بسط داد.[1] انتشار کتاب موجی از انتقادات را در جامعه شیعی برانگیخت. مدعای کلی کتاب دگرگونی اعتقادات شیعی در گذر زمان است اما اعتقادی بیش از همه مورد در این کتاب مورد تأکید قرار گرفته، یکی از مهم ترین اعتقادات شیعه دوازده امامی است: اعتقاد به وجود امام زمان. احمد کاتب مدعی است که دلایل تاریخی از اثبات وجود فرزندی برای امام حسن عسکری (ع) عاجزند و این عقیده با گذر زمان و با تلاش های متکلمان مقبولیت یافته است. نوشتار حاضر نگاهی است گذرا به مدعیات کاتب. ساختار نوشتار حاضر چنین است: ابتدا به معرفی اجمالی احمد کاتب و آثارش می ‏پردازیم، سپس برخی از مهم‏ترین آثاری را که در نقد مدعیات وی نوشته شده، معرفی می ‎کنیم. آنگاه گزارشی اجمالی از مدعیات کاتب ارائه کرده و در پایان یکی از مدعیات وی را درباره جعلی و ساختگی بودن احادیث خلفا / امامان دوازده‏ گانه با تفصیل بیشتر بررسی و نقد می ‏کنیم.

۲ـ زندگينامه احمد کاتب

احمد کاتب، که در برخی منابع نام اصلی وی را عبدالرسول عبدالزهره لاری گفته‏اند[2]، در سال ۱9۵۳ در شهر کربلا در خانواده شیعی متولد شد. وی آموزش دروس دینی را در مدارس علمیه کربلا آغاز کرد وسال های ۱97۳ تا ۱979 را در بحرین، کویت، سوریه و لبنان گذراند. او در آغاز پیروزی انقلاب اسلامی ایران (۱979) به ایران آمد و به فعالیت های علمی، فرهنگی و سیاسی مشغول شد. وی به گفته خودش تا حوالی سال های ۱990، حدود ۱۵ کتاب در دفاع از باورهای امامیه نوشته و در سودان، موجب گرویدن برخی وهابیان به مذهب شیعه شده بود.[3]با وجود این، وی در سال ۱99۲ نگارش کتابی را به اتمام رسانید که در آن برخی از باورهای شیعی را درباره امامت و به طور خاص باور به وجود امام زمان را انکار کرد. این کتاب وی که جنجالیترین کتاب وی است با نام «تطور الفکر السیاسی الشیعی من الشوری الی ولایة الفقیه» در سال ۱997 در لندن منتشر شد. او که اکنون در لندن زندگی می ‎کند، در نوشته‏ای با نام «البيان الشيعي الجديد» عقاید جدید خود را بازگو کرده است.[4]

۳ـ کتابشناسی احمد کاتب

همان‎طور که پیشتر گفتیم، احمد کاتب پیش از تحول فکری اش، حدود ۱۵کتاب در دفاع از باورهای امامیه نوشته بود. برخی از آن ها عبارتند از:

1.      الحسين كفاح في سبيل العدل والحرية (۱970)

2.      الامام الصادق معلم الانسان (۱97۲)

اما کتاب هایی را که وی پس از تحول فکری اش نوشته، عبارتند از:

1.      تطور الفکر السیاسی الشیعی من الشوری الی ولایة الفقیه

این کتاب با عنوان «تكامل فكر سياسي شيعه از شوري تا ولايت فقيه» توسط مترجمی ناشناس، به فارسی بازگردان شده است و در برخی سایت های اهل سنت همچون سایت عقیده[5] در دسترس عموم قرار گرفته است.

2.      الامام المهدي حقيقة تاريخية؟ أم فرضية فلسفية؟ (۲007)

این کتاب در واقع همان بخش دوم کتاب«تطور الفکر السیاسی الشیعی من الشوری الی ولایة الفقیه» است که به صورت مستقل منتشر شده است.

3.      حوارات أحمد الكاتب حول وجود الامام المهدي

اين كتاب مجموعه‏ای است از مکاتبات یکسویه و بعضاً دوسویه وی با برخی از شخصیت های علمی مهم شیعی. وی درباره موضوعات مختلف مرتبط با امام زمان، با اشخاصی چون سيد مرتضى عسكري، سيد سامي بدري، سيد محمد حسيني شيرازي، آیت ‏الله ناصر مكارم شيرازي، آیت ‏الله لطف الله صافي، آیت ‏الله محمد حسين وحيد خراساني، دكتر محمدحسين صغير، شيخ جواد تبريزی، شيخ محمد باقر ايرواني، سيد صادق حسيني شيرازي، سيد محمدتقي مدرسي و ... مکاتبه داشته است.

4.      الشرعية الدستورية في الانظمة السياسية الاسلامية المعاصرة، دراسة مقارنة بين المملكة العربية السعودية والجمهورية الاسلامية الايرانیه

5.      السنة والشيعة، وحدة الدين، خلاف السياسة

6.      تطور الفكر السياسي السني نحو خلافةدیموقراطیه

7.      جذور الاستبداد في الفكر السياسي الوهابي

8.      المرجعية الشيعية وآفاق التطور، الشيرازي نموذجاً

۴ـ کتاب های نوشته شده در نقد کاتب

مجال اندک مانع می ‏شود تا به کتابشناسی مهدویت بپردازیم[6]، لذا در اینجا صرفاً به معرفی برخی آثاری که در نقد و بررسیِ مدعیات احمد کاتب تألیف شده است، می ‎پردازیم:

1.      شبهات و ردود: الرد على شبهات احمد الکاتب حول إمامة أهل البیت و وجود المهدی المنتظر، سامی البدری، قم، مطبعه شریعه، ۲000م (۱۴۲۱ه ق).

این کتاب شامل مقدمه‌ای درباره امامت و نظریه حکومت در چارچوبِ فکریِ تشیع است. سپس با طرحِ دیدگاه‌های احمد کاتب، به پاسخ‌گویی به هرکدام از آن‌ها پرداخته است. این مجموعه به بسیاری از شبهات پیرامون اهل بیت و مهدویت به‌طورِ یک‌جا پاسخ داده است. کتاب از چهار بخشِ اصلی تشکیل شده است. بخش اول شبهات درباره عقیده دوازده امامی، بخش دوم شبهات درباره نص امام علی علیه السلام، بخش سوم به مباحث متفرقه‌ای مانند بیعت امام علی با خلفا، موضوع عبدالله بن سبا و بخش چهارم به شبهات درباره وجود مهدی علیه السلام پرداخته است. آقای ناصر ربیعی این کتاب را با نام «پاسخ به شبهات احمد کاتب» به فارسی ترجمه کرده و انتشارات انوار الهدی در سال ۱۳80 آن را منتشر کرده است.

2.      دفاع عن التشیع: تبنی الرد علی الشبهات التی أثارها أحمد الکاتب و کشف التزویر و التحریف و الکذب المتعمد علی التشیع و علمائه، نذیر الحسنى، قم، لسان الصدق، الطبعه الاولی ۲000م (۱۴۲۱ه ق).

این کتاب عقایدِ احمد کاتب را ریشه یابی کرده و سپس شبهاتِ وارد شده را از جنبه تاریخی بررسی، و روش‌شناسیِ تحقیقیِ احمد کاتب را نقد و بررسی کرده است. کتاب در یازده فصل تألیف شده است. فصل اول مخالفت های صریح کاتب با حقایق تاریخی را ذکر می ‏کند و فصل دوم مدعیات خلاف واقعی را که کاتب به علمای شیعه همچون مفید، صدوق، مرتضی، طوسي، نوبختي، نعماني و ... نسبت داده برمی ‏شمرد. فصل سوم درباره برخی بدفهمی های کاتب درباره عقل و نقل، معناى اجتهاد و نص و فصل چهارم درباره مدعیات خلاف واقع کاتب در زمینه مصادیق امامت است. فصل پنجم درباره نظریه شورى و فصل ششم درباره مدعیات خلاف واقع کاتب نسبت به ارکان نظریه امامت الهى است. فصل هفتم درباره احادیث امامان / خلفای دوازدهگانه و فصل هشتم درباره برخی از داوری های عجولانه و بدون تحقیق و بررسى کاتب است. فصل نهم به عدم آگاهى کاتب نسبت به موارد تقیه و علم غیب ائمه و فصل دهم به انشعابات فرقه ای در درون تشیع که احمد کاتب نسبت به آنها تمسک کرده، اختصاص دارد. فصل یازدهم به برخى نتایج و اهدافى که احمد کاتب به خاطر آن ها کتابش را نوشته است، اشاره دارد.

3.      الامامة والمهدی فی تطور الفکر السیاسی الشیعی من الشوری الی ولایة الفقیه، ثامر هاشم العمیدی

این کتاب به نقد مستقیم و مطالعه انتقادی سطر به سطر نوشته کاتب پرداخته است. مطالب کتاب در یک مقدمه و هشت فصل، تنظیم شده است. مولف کوشیده است این حقیقت را در کمال وضوح باز نماید که سخنان احمد کاتب در مجال علم الحدیث و تاریخ سیاسی اجتماعی عصر عباسی، اظهارنظرهایی غیرتخصصی است و از منظر کارشناسی فاقد اعتبار و وجاهت علمی.

4.      المهدی المنتظر فی الفکر الاسلامی، سید ثامر هاشم العمیدی

این کتاب عمدتاً با رویکردی روایی به موضوعاتی حول محور مهدویت پرداخته است. مؤلف در این کتاب با طرح مباحث مهدویّت، به طور مستقیم و غیرمستقیم به شبهه های «احمد کاتب » نیز پاسخ داده است. کتاب، در چهار فصل و یک خاتمه تنظیم شده است. عنوان فصل اوّل حضرت مهدی علیه السّلام در کتاب و سنّت، عنوان فصل دوم امام مهدی علیه السّلام کیست؟، عنوان فصل سوم پاسخ به چند پرسش پیرامون حضرت مهدی علیه السّلام و عنوان فصل چهارم چند پرسش و پاسخ دیگر پیرامون حضرت مهدی علیه السّلام است. مؤسسه‌ی بین‌المللی الامام علی (علیه‌السلام) این کتاب را در سال ۱۴۱9 و ۱۴۲0ق. به چهار زبان زنده‌ی دنیا ترجمه کرد و در دوازده هزار نسخه منتشر ساخت. این کتاب را آقای مهدی علیزاده، با نام «در انتظار ققنوس» به فارسی ترجمه کرده و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیآن را منتشر کرده است.

5.      الفکر الامامی من النص حتی المرجعیة رداً لشبهات احمد الکاتب، محمّد حسین الصغیر، بیروت، دار المؤرخ العربی، ۲000م (۱۴۲۱ ه.ق).

این کتاب از دوازده فصل تشکیل شده است. فصل اول به معرفی اجمالی مبادی تفکر امامی و شبهات کاتب بر آن ها اختصاص دارد. فصل دوم درباره برخی خطاهایی است که کاتب مرتکب شده است. فصل سوم و چهارم درباره نظریه شوری و مدعیات کاتب در این خصوص است. فصل پنجم به نقد مدعیات کاتب درباره زمينه هاي پیدایش تفكر امامت الهي اختصاص دارد. فصل ششم پاسخگوی شبهات کاتب درباره پايه هاي نظريه «امامت» است. فصل هفتم درباره عصمت از نگاه اهل بیت و شیعیان نخستین است. فصل هشتم به نقد این ادعای کاتب که تشیع دوازده امامی برساخته تاریخی است، اختصاص دارد. فصل نهم به اثبات تاریخی حضرت مهدی و فصل دهم به ذکر نصوص بر امامت امامان دوازده‏ گانه می ‏پردازد. فصل یازدهم درباره تفکر امامی در عصر غیبت و فصل دوازدهم درباره نظریه مرجعیت است.

۵ـ گزارشی اجمالی از مدعيات اصلی کاتب

 

 


[1]. این کتاب با عنوان «تكامل فكر سياسي شيعه از شوري تا ولايت فقيه» توسط مترجمی ناشناس، به فارسی بازگردان شده است و در برخی سایت های اهل سنت در دسترس عموم قرار گرفته است.

[2]. محمّد حسین الصغیر، الفکر الامامی من النص حتی المرجعیة رداً لشبهات احمد الکاتب، ص 5.

[3]. وی در سایت خود (www.alkatib.net) در نوشته‏ای به نام « مذكراتأحمد الكاتب: سيرتي الفكرية والسياسية.. من نظرية الامامة..إلى الشورى» زندگی‎نامه و تحول فکری‏اش را بازگفته است.

[4]. این مقاله را می‏توان در سایت وی مشاهده کرد.

[6]. برای مشاهده کتابشناسی تفصیلی مهدویت، رک: در انتظار ققنوس، صص 16 تا 32.

 

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است.


١٤:٥١ - سه شنبه ١٢ بهمن ١٣٩٥    /    شماره : ٨٢٨٦٧    /    تعداد نمایش : ٢٧٠


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7570
 بازدید امروز : 88
 کل بازدید : 44364
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/7657