چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦


مقالات

سید یحیی موسوی - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
سیطره‌ی دراز آهنگ و فراخ‌دامن سکولاریسم به‌مثابه‌ی یکی از اندیشه‌های بنیادین مدرنیسم بر جهان، با تجربه‌های گوناگون و پیامدهایی که در تاریخ سیاسی و اجتماعی ملت‌ها از خود برجای گذارد، آنتی‌تز بنیادگرایی را نیز در درون خود پروراند. بنیادگرایی فرزند نامشروع سکولاریسم و نتیجه‌ی پیوند نامبارک دو ایده‌ی متضاد و پاشاندن بذر سکولاریسم در کشتزار مذهب مؤمنان است. ازاین‌رو، باید گفت که هم از منظر تئوریک و هم به لحاظ عملی، نطفه‌ی بنیادگرایی در دامن دولت‌های سکولار بسته شده است. پرسش جستار حاضر این است که اصطلاح نسبتاً مشهور «بنیادگرایی» به چه معناست و ویژگی‌ها و مصادیق آن کدام است. این نوشته در دو بخش مفهوم‌شناسی و ویژگی‌ها تقسیم شده است. در بخش نخست به مبحث مفهوم‌شناسی می‌پردازیم و در بخش دوم ویژگی‌ها و مؤلفه‌های اساسی بنیادگرایی را توضیح خواهیم داد.

مرکز پژوهشی مجتمع آموزش عالی مشهد مقدس
موسسه زبان و فرهنگ شناسی در نظر دارد همایش بین المللی با عنوان «همایش جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل» را در اسفندماه سال جاری برگزار نماید.

گزارش نشست گروه پژوهشی گفتگوی ادیان
به همت گروه گفتگوی ادیان مرکز پژوهشی مشهد، نشست تخصصی با عنوان «از دین تا ادیان؛ تبیین مفهوم دین جهانی» در تاریخ سوم آبان ماه در محل تالار محققان مرکز پژوهشی با حضور ارزشمند دکتر بشیر سعده؛ پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه استرلینگ برگزار گردید. در طی این نشست مقایسه تطبیقی میان مفهوم دین و Religion ارائه گردید.

حجت الاسلام احمد مروارید - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین احمد مروارید، پژوهشگر مرکز پژوهشی مشهد و استاد حوزه علمیه مشهد، در این نشست که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد مقدس برگزار شد، به بررسی اصول روان‌شناسی از منظر فقه اسلامی پرداخت. وی به موضوع تداعی آزاد و تقابل آن با فقه اسلامی اشاره و اظهار کرد: یک عنصر محوری در روان‌کاوی تداعی آزاد است. تداعی آزاد به این معناست که کسی که مراجعه به روان‌کاو می‌کند و در جلسه روان‌کاوی هر آنچه از ذهن او می‌گذرد، بیان می‌کند. ...

دکتر سید حسین همایون مصباح - مطالعات اسلامی و آینده پژوهی
به گزارش روابط عمومی جامعه المصطفی مشهد، سید حسین همایون مصباح، امروز در نشست «تأثیر انسان¬گرایی نوین و سکولار بر سبک زندگی دینی» که در مدرسه عالی خواهران جامعه المصطفی مشهد برگزار شد به مؤلفه‌های انسان‌گرایی نوین و تأثیر آن بر سبک زندگی دینی پرداخت. استاد الهیات جامعه المصطفی مشهد با اشاره به اینکه سبک زندگی، بنیاد کلیدی تمدن اسلامی است، گفت: پیشرفت جهان اسلام در گرو بازسازی سبک زندگی بر اساس آموزه‌های دین است. وی اظهار کرد: بدون تردید در جهانی زندگی می‌کنیم که برخی به آن جهان مدرن می‌گویند و برخی از جهت فکری و فرهنگی به آن جهان پسا مدرن می‌گویند.





  چاپ        ارسال به دوست

نشست علمی گروه مطالعات منطقه ای

جریان شناسی دینی و فرهنگی جنوب شرق آسیا و جایگاه تشیع + تصاویر

نشست گروه مطالعات منطقه ای با سخنرانیدکتر محمد علی ربانی؛ رئیس مرکز مطالعات فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در تالار محققان مرکز پژوهشی برگزار شد.

در ابتدای این نشست آقای دکتر ربانی ضمن بیان مقدمه ای از اوضاع منطقه ی شرق آسیا افزود:  به نظر می رسد با مجموعه تحولاتی که امروزه با آن در سطح بین المللی  مواجهیم ، وبا توجه به اینکه بحث تغییرات واتفاقات عمدتا در حوزه ی فرهنگ اتفاق می افتد،  وماهیت آنچه که امروز حتی در غرب آسیا در بحث افراط گرایی اتفاق می افتد، مانند حضور پدیده ی داعش ، عمدتا ماهیتی فرهنگی دارد، براین باوریم راهکار اساسی برخورد با این پدیدهایِ حتی سیاسی، کار فرهنگی است.

دستگاه های فرهنگی که امروزه متولی سیاست گذاری وکارهای فرهنگی اند، بیش از هر دستگاه دیگری، باید بعد از هر مدتی تحولات را بازخوانی کنند و نسبت به اتفاقاتی که امروزه در عرصه ی بین المللی به وقوع می پیوندد، برنامه ریزی کند .

یکی ازحوزه های مهم  و حائز اهمیت درمباحث فرهنگی، بحث آسیای جنوب شرقی است. موضوعی که قرار است بحث در این جلسه به آن پرداخته شود جریان شناسی فرهنگی دینی در جنوب شرق آسیا با تأکید بر تشیع است.

اهم نکات مطرح شده در این نشست به این شرح است:

ما دو واژه داریم: شرق آسیا - جنوب شرق آسیا

شرق آسیا : که  معمولا در حوزه های سیاسی فرهنگی از آن استفاده می شود و  منظور کشورهایی مانند چین و ژاپن و  کره شمالی وجنوبی است و شامل کشورهای غیر اسلامی است. 

جنوب شرق آسیا : که منطقه ای با چهار ونیم میلیون کیلومتر وسعت  ودارای بیش از ششصد وپنجاه میلیون نفر جمعیت است . این منطقه دارای اهمیت ژئوپولتیکی ،منابع طبیعی وشاخص های قدرت است ، وشامل یازده کشور اندونزی ،مالزی ،تایلند ،فیلیپین ،سنگاپور ،برونئی میانمار، کامبوج ،لائوس ،ویتنام وتیمور شرقی (بعضا سریلانکا رانیز در این تقسیم بندی قرار می دهند ) می شود.

 این منطقه مرکز تلاقی ادیان بزرگ اسلام هندوئیسم بودیسم ومسیحیت است و دارای تنوع وتکثر گسترده فرهنگی قومی است .  بعد از حوزه ی عربی ، ایرانی و حوزه ی شبه قاره ، جنوب شرق آسیا چهارمین حوزه بزرگ فرهنگی وتمدنی اسلام است ونیمی از جمعیت منطقه  با بیش از سیصد میلیون نفر جمعیت ( اندونزی دارا ی دویست و پنجاه میلیون) را مسلمانان تشکیل می دهند که بصورت اکثریت واقلیت در کشورهای منطقه پراکنده اند

مذهب  در آسیای جنوب شرقی

اسلام ،بودیسم ،مسیحیت ،هندوئیسم به ترتیب جریان های مذهبی حاکم در منطقه بوده و بیشترین پیرو را در این منطقه دارد

گرایش به عرفان و سنت گرایی  دو وجه قالب و مشترک ادیان در منطقه محسوب می گردد وبیش از سیصد میلیون نفر جمعیت مسلمانان که بصورت اکثریت  در اندونزی ،مالزی و برونئی واقلیت در سایر کشورهای منطقه پراکنده اند.

  قوم مالایو بیشترین ترکیب قومی مسلمانان در این منطقه تشکیل می دهند که در کشورهای اندونزی ،مالزی ،برونئی ،فیلیپین ،سنگاپور و جنوب تایلند پراکنده اند. 

 اکثریت مسلمانان این منطقه دارای مذهب شافعی و گرایشات عرفانی می باشند که سنت ،قومیت ، تاثیر پذیری از جریان های فرهنگی ومذهبی بیرونی ، معناگرایی وفقدان ریشه های عقلگرایی وفلسفی از وجوه اصلی مذهب بوِیژه اسلام در این منطقه بشمار می رود

فرهنگ در آسیای جنوب شرقی

  قومیت واخلاق چینی ، وفرهنگ هندی  دو ویژگی غالب این منطقه به شمار می رود و در دوره های بودیسم و هندوئیسم و حتی دوره ی اسلامی، آنچه که عمدتا تاثیرگذار بوده عمدتا فرهنگ هندی بوده است.

 لذا مطالعه فرهنک، تمدن و مذهب در این منطقه بدون مراجعه به بحث اتفاقات فرهنگی در چین وهند، شاید کامل نباشد.

نکته ی دیگری که در مطالعات فرهنگی باید به آن توجه داشت ، نسبت بین مذهب و فرهنگ با هنر است .وقتی دوره ی اسلامی سازی آن منطقه مورد مطالعه قرار می گیرد،  نسبت بهره گیری منطقه  از عنصر هنر در فهم و ترویج فرهنگ و مذهب در این منطقه به خوبی قابل مشاهده است.

قطب های مذهبی  وفرهنگی  تاثیرگذار در منطقه

کشورهای اندونزی، میانمار(سریلانکا ) وفیلیپین، سه قطب مذهبی  وفرهنگی  تاثیرگذاراسلامی، بودایی ومسیحی در منطقه بشمار می روند.

و کشورهایی همچون چین ، سریلانکا ، هند، مصر، عربستان ، ایران، آمریکا، انگلیس وهلند، عوامل بیرونی تاثیرگذار بر تحولات فکری ،اجتماعی ، فرهنگی تاریخی ومذهبی در منطقه بشمار آمده و  واقع شدن در مسیر تجارت دریایی بین المللی نیز همواره عاملی جهت  تاثیر گذار بر تحولات  فکری وفرهنگی بشمار می رفته  است.

پیشینه شیعه در آسیای جنوب شرقی

بین پژوهشگران مطالعات شیعه شناسی وشیعه پژوهی دیدگاههای مختلفی در باره ی اینکه تشیع جزئی از فرهنگ و تمدن آن منطقه به شمار می رود یا خیر ،  وجود دارد.

در این زمینه سه نظریه وجود دارد:

1 - روند اسلامی سازی در آسیای جنوب شرقی تنها بر پایه  اسلام سنی با گرایش مذهب شافعی شکل گرفته وتسنن اولين وتنها مذهب اسلامي است  كه در منطقه وجود داشته و دارد .وشیعه پدیده ای خارجی ،سیاسی ونوپدید در منطقه است .

2- نظریه سهم ونقش تاریخی شیعه .با استناد به سنگ قبرها ومنابع مكتوب داخلي ، عربي و چيني ،نسل های موجود از شیعه و نيز سنت های فرهنگی وادبی  شیعه.

3 - نظریه تشیع فرهنگی وتاثیر آن در منطقه

تشیع فرهنگی

وجه فرهنگی وتمدنی شیعه که در قالب سنت های آئینی ،باورهای اجتماعی  ،عرفان وتصوف ،ادبیات ،فلسفه ، علوم ،هنر، وجلوه های تمدنی  در شبه قاره وآسیای جنوب شرقی ظهور یافته  و وجه قالب و تاثیرگذار شیعه در این مناطق محسوب می گردد

هر چند امروزه اکثریت مسلمانان منطقه از  اهل سنت بشمارآ مده و تابع مذهب فقهی شافعی می باشند  ولی  ماهیت ترکببی فرهنگ اسلامی وسیر تاریخی ورود وگسترش اسلام در این منطقه ،  حاکی از آن است که تماس و ارتباط  نزدیکی میان ساکنان مجمع الجزایر اندونزی   با فرهنگ شیعی که از طریق دروازه های هند ویا مبلغان وبازرگانان شیعی مذهب ایرانی وسادات وارد این سرزمین شده است وجود داشته است.

شیعه معاصر ؛ ترکیب جمعیتی

آمار شیعیان :میانگین متوسط جمعیت شیعه در این منطقه قریب به سه میلیون می باشد که قریب به دومیلیون آن در اندونزی وبقیه به ترتیب در تایلند ،فیلیپین، میانمار ، مالزی ، سنگاپور ودیگر کشورهای منطقه پراکنده اند.

ترکیب نژادی جمعیت  شیعیان منطقه نیز عبارت اند از مالایوها که در کشورهای اندونزی ،مالزی ،سنگاپور وبخشی از تایلند پراکنده اند.نژاد هندی که در تایلند ،میانمار ،وبخشی از اندونزی ومالزی پراکنده می باشند. عرب ها وایرانی ها دو گروه نژادی عمده دیگر شیعیان منطقه را تشکیل می دهند که به دلیل نقش تاریخی آنان در ورود وگسترش تشیع در آسیای جنوب شرقی ،قدیمی ترین گروه نژادی شیعه در این منطقه بشمار می رود

وهابيت در منطقه

قرن 19 ورود سلفی گری به عنوان  اولین موج نگرش های افراطی در منطقه و در اندونزي با چهره اصلاح طلبی دینی به شمار می رود.

 

چالش های شیعه معاصر در منطقه

چالش گسستگی تاریخی وفرهنگی ، عدم بهره گیری از میراث تاریخی وفرهنگی شیعه ،نوشیعیان و عدم تعلق به گذشته تشیع در این منطقه ، را می توان از چالش های شیعه معاصر در منطقه برشمرد.

راهکارهای پیشنهادی برای برون رفت از چالش ها

احیاء میراث  تاریخی و وجوه مشترک فرهنگی ودینی شیعه وسنی

 متصل کردن و تقویت پیوندهای اجتماعی فرهنگی اقلیت شیعه با اکثریت سنی

ایجاد حاشیه امن برای شیعه با تقویت جریانهای معتدل سنی منطقه (بویژه جریانهای عرفانی ،روشنفکران و جریان های عقلگرا )و واسپاری دفاع از شیعه منطقه به اهل سنت این منطقه و دولت ها

تقویت سطح نفوذ وتاثیرگذاری شیعه در ساختارهای حاکمیتی و نهادهای تاثیرگذار

همسان سازی گفتمان تبلیغ شیعه با ملاحظات فرهنگی ومذهبی منطقه با تاکید بر اصل مشترکات و وحدت اسلامی

گسترش تعامل وهمکاری های علمی وفرهنگی با سازمانهای اسلامی

تقویت وگسترش جریان های عقلگرا وروشنفکران مسلمان  سنی منطقه

تمركز فعاليت ها بر نخبگان

خروج از تصدي گري به مديريت فرهنگي جامعه شيعه

تقويت حضور رسانه اي

احياي ميراث فرهنگي و تمدني شيعه

بهره گيري از ظرفيت سادات

بهره گيري از ظرفيت سازمان هاي اسلامي

تلاش براي اصلاح و جذب مخالفين شيعه

ترقيب و حمايت جامعه شيعي براي حضور در مجامع  سياسي و فرهنگي و احزاب

تقويت و گسترش تفكر تقريبي و وحدت اسلامي

افزايش بورس هاي تحصيلي براي جذب نخبگان وجوانان مسلمان منطقه در مراکز علمی کشور

تدوین استراتزی مربوط به عمل فرهنگی ج .ا.ا در منطقه تقويت همگرايي و يكسان سازي سياست هاي دستگاه هاي فرهنگي ج.ا.ايران در منطقه

 

 

 

نقل مطالب با ذکر منبع و عنوان « مرکز پژوهشی جامعه المصطفی مشهد » بلامانع است.

 


١٧:١٥ - دوشنبه ٢٣ اسفند ١٣٩٥    /    شماره : ٨٤١٥٩    /    تعداد نمایش : ٢٥١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




کانال ارتباطی

کانال تلگرام مرکز پژوهشي جامعه المصطفي

نشر کتب

تازه های نشر المصطفی

پیوندها

اوقات شرعی



آمار بازدید

 بازدید این صفحه : 7570
 بازدید امروز : 88
 کل بازدید : 44364
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/7657